محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
220
تحفه خانى ( فارسى )
يعنى مسكن كه بارد بحسب هوا و يا صداع بسبب اسباب داخله است مثل حادث از خوردن فلفل و زنجبيل و نان خواه و علامت اين اسباب تقدم سبب است و يبوست مناخر و عطش شديد و ابخار رديه و وسواس و بيخوابى - و علاج درين مقام تبريد دماغ است بروغنى و نطولات بارده مثل روغن بنفشه و كدو و نيلوفر و نهادن تراشهء كدوى تر و گل او ورق كدو بر سر و عرق بيد با اندك سركه و صندل گلاب بر سر ماليدن و جلاب درين مقام از اشياء بارد مثل تمر هندى و آب انارين معصور با شحم آن و سكنجبين ساده و آب هندوانه و تليين طبيعت به آب فواكه و ترنجبين و شيرخشت و صداع حادث بسبب غم ازين قبيل است و بهترين علاج درين مقام خواب كردن تحصيل ترطيب دماغ و مزاج به خوردن كاهو بلغت مسما بخس است و خيار و هندوانه و غذا مزوّره از ماش مقشر و كدوى تر و گوشت مرغ جوجه و يا ماء الشعير اگر حرارت در جميع بدن احساس كند و صداع كه حادث از سوء المزاج بارد است صداعى كه حادث از سوء المزاج بارد است بىماده است نيز يا از اسباب خارج بدن مىباشد مثل حادث از ملاقات برد و گرديدن بهواى سرد و سر به هوا دادن و به آب سرد درآمدن و علامت اين اسباب تقدم سبب و بلادة حواس و ثقل سر و ميل وجع بجانب موخر سر و سكون وجع بكمالات حاره مثل باديان و سبوس و ارزن گرم كرده نهادن و علاج درين نوع صداع جلّاب از باديان دو درم و بيخ سوسن تراشيده سه درم و گلقند شكرى يا عسل ده درم